عنوان
برنامه ريزي توسعه فضاهاي دانشگاهي و الگوهاي ساماندهي آن- نمونه موردي: دانشگاه صنعتي اميركبير
نويسنده اصلي
مهران عزتي
مقطع تحصيلي
كارشناسي ارشد
چكيده
چكيده
توسعه در مفهوم حقيقي خود عبارت است از تغيير معيارهاي يك سيستم به نحوي كه كيفيتي مطلوب‌تر از پيش و مطابق با نياز زمان، ارائه دهد. معيارهاي توسعه در يك شهر همواره بر اساس شرايط و نيازهاي موجود در حال تغيير است. توسعه پرديس‌هاي دانشگاهي درون شهري، به عنوان قطعاتي بزرگ و تاثير‌گذار در سازمان فضايي شهر، نيز شامل اين موضوع مي‌شود. دانشگاه‌هاي جهان از ابتداي شكل گيري (نسل اول/آموزش محور) تا به كنون (نسل سوم/كارآفرين) با توجه به اهداف خود تغييراتي در كالبد و فضاي خود ايجاد كرده‌اند. به همين علت در دوره‌هاي مختلف اقدام به تهيه برنامه‌هايي و طرح¬هايي تحت عنوان ساماندهي و توسعه دانشگاه كرده‌اند تا به وسيله آنها كالبد و فضا را بر اساس اهداف كلان دانشگاه هدايت كنند.
در ايران نيز دانشگاه‌ها با تهيه طرح‌هاي توسعه، كه عمده تمركز آنها معطوف به گسترش كالبدي است، سعي بر بهبود فضا و كالبد پرديس‌هاي خود دارند. در پرديس‌هاي درون شهري، اين برنامه‌ها در عمل باعث گسترش مرزهاي دانشگاه از طريق خريد پلاك‌هاي اطراف دانشگاه و ساخت بناهاي جديد مي‌شود(توسعه دانشگاه تهران و اميركبير)؛ اما مشخص نيست اين توسعه كالبدي ناشي از تقاضايي موثر است و يا بر اساس نيازهاي غير واقعي دانشگاه به فضاي جديد بنا شده (توهم توسعه) كه تحقق آن نيازمند بودجه‌هاي كلان است. اين در حالي است كه بررسي‌ها مشخص كرده است در ساير كشورها پرديس‌هاي دانشگاهي درون شهري مسير‌هايي متفاوت براي توسعه را انتخاب كرده‌اند. اين دانشگاه‌ها حركت به سمت دانشگاه‌هايي كارآفرين و هماهنگ با مباحث پايداري را اساس تهيه برنامه‌هاي توسعه خود قرار داده‌اند.
اين پژوهش با نگاهي كاربردي و با مطالعه موردي (دانشگاه صنعتي اميركبير)، ضمن بررسي ادبيات مرتبط با موضوع اقدام به ارائه يك الگو مناسب، و منطبق بر نيازهاي واقعي براي توسعه دانشگاه‌هاي درون شهري، كرده تا ضمن پاسخ گويي به تقاضاهاي موثر منجر به توسعه پرديس دانشگاه در مفهوم واقعي آن شود.
در همين راستا با بررسي ميزان استفاده از ظرفيت كالبدي (كلاس‌‌ها) قابل استفاده دانشگاه‌ها در برخي پرديس‌هاي دانشگاهي درون شهري تهران، مشخص شد در حال حاضر بخش قابل توجهي از ظرفيت دانشگاه‌ها بلااستفاده مانده است. در واقع دانشگاه‌ها بدون اينكه از كالبد موجود به درستي استفاده كنند اقدام به گسترش فيزيكي دانشگاه و ساخت كلاس‌هاي جديد كرده‌اند؛ همچنين بررسي‌هاي كالبدي، كاركردي، اقتصادي، ترافيكي و... مشخص كرد توسعه پرديس‌هاي دانشگاهي درون شهري در اطراف آنها توجيه پذير نيست. در نتيجه اين بررسي‌ها، ضمن استفاده از نظرات و مشاركت دانشجويان، برنامه‌اي براي توسعه دانشگاه صنعتي امير كبير ارائه شده است. ايجاد زيرساخت‌هاي كالبدي و غير كالبدي لازم براي تبديل دانشگاه به دانشگاهي كارآفرين (نسل سوم) و بهبود كيفيت فضايي پرديس دانشگاه صنعتي اميركبير و ارتقاء معيارهاي پايداري در آن از جمله اصلي ترين راهبرد‌هاي اين برنامه است كه در نهايت منجر به تعريف برنامه‌هاي اقدام مشخص و عملياتي شده است.
تعريف يك مجموعه آموزشي- صنعتي- تحقيقاتي با محوريت كارآفريني (در خارج از شهر تهران) ضمن توجه به معيارهاي توسعه پايدار در كنار تقويت كيفيت كالبدي محدوده فعلي دانشگاه از جمله پاسخ‌هايي است كه اين پژوهش در قبال نيازهاي واقعي دانشگاه ارائه داده است. همچنين برخي حوزه‌ها در خصوص اين موضوع از جمله تنظيم دقيق مدل تحقق دانشگاه‌هاي نسل سوم، دگرگوني نحوه برنامه ريزي آموزشي دانشگاه‌ها، تدقيق معيارهاي توسعه پايدار در دانشگاه و... معرفي شده‌اند كه نيازمند بررسي تخصصي در قالب پژوهشي ديگر هستند.
واژه‌هاي كليدي: توسعه، پرديس دانشگاه، دانشگاه نسل سوم، پايداري.
شماره ركورد
192264
دانشگاه
دانشگاه علم و صنعت ايران
رشته تحصيلي
برنامه ريزي شهري
استاد راهنما
دكتر رضا خيرالدين