تحليل اثرات ايجاد بازار آب در حوضه آبريز زرينه رود با استفاده از يك مدل بهينه سازي تصادفي هيدرولوژيكي اقتصادي

كارشناسي ارشد

حوضه آبريز زرينه‌رود در شمال غرب كشور واقع شده و بزرگترين زيرحوضه در حوضه آبريز درياچه اروميه است. در سال‌هاي اخير و به دليل مشكلات مربوط به كمبود آب، مديريت منابع آب حوضه با چالش‌هاي جدي مواجه بوده است. در اين راستا بررسي سياست‌هايي همچون ايجاد بازار آب كه بتواند از بهره‌وري اقتصادي مصرف آب در حوضه حمايت كند، ضروري به نظر مي‌رسد. در اين مطالعه توسعه يك مدل بهينه‌سازي تصادفي هيدرولوژيكي-اقتصادي براي بررسي و تحليل منافع و اثرات ايجاد بازار آب سطحي در حوضه آبريز زرينه‌رود مورد نظر است. در ابتدا مدل به صورت بهينه‌سازي قطعي مبتني بر داده‌هاي مشاهداتي براي سه سناريوي سال آبي نرمال، سال آبي خشك و سال آبي خشك با اعمال حقابه درياچه اروميه، اجرا شده و نتايج ايجاد بازار آب بررسي شده است. طبق نتايج، ايجاد بازار آب در هر سه سناريو منافع خالص حوضه را به ترتيب به ميزان 5/11، 3/14 و 5/3‌% افزايش مي‌دهد. در اين بين، بازدهي بازار آب در سناريوي دوم كه سال آبي خشك بدون در نظر گرفتن حقابه درياچه است، از ساير سناريوها بيشتر است. در مرحله دوم تحليل عدم قطعيت مدل بهينه‌سازي تصادفي مبتني بر آنسامبل توسعه يافته و براي ارزيابي اثرات بازار آب تحت شرايط دو سناريوي سال ابي نرمال و سال آبي خشك به‌كار گرفته شد. در اين مرحله آنسامبل‌هاي آبدهي رودخانه‌ها، كه به عنوان تنها منبع عدم قطعيت در اين تحقيق لحاظ شدند، با استفاده از مدل ARIMA فصلي توليد شد. نتايج نشان دادند كه در هر دو سناريو بازار آب ميانگين منافع خالص را از ديدگاه كل جامعه حوضه به ترتيب به مقدار 3/12 و 5/‌14% و انحراف معيار سود خالص نيز به مقدار قابل توجهي (3/‌85% و 3/‌93‌%) كاهش پيدا مي‌كند كه نشان دهنده آن است كه بازار آب مي‌تواند باعث بهبود كارايي اقتصادي شود.

191988

دانشگاه علم و صنعت ايران

مديريت منابع آب

دكتر حسين عليزاده - دكتر عباس افشار