تدوين راهنماي طراحي جهت ارتقاء كيفيت هاي معنايي در بافت پيراموني حرم مطهر امام رضا (ع) با تأكيد بر مفهوم مجاورت

كارشناسي ارشد

توجه به انسان و حيات اجتماعي، در ساخت و توسعه شهرهاي امروز امري ضروري به نظر مي رسد و از ابعاد انساني و فرهنگي به عنوان زيربناي توسعه شهري ياد مي‌شود. بافت پيراموني حرم مطهر امام رضا (ع) از طرفي ويژگي‌هاي يك بافت تاريخي با چند صد سال سابقه را داشته و از طرف ديگر حول يك عنصر مقدس شكل گرفته و مفهومي به نام مجاورت را در خود توليد نموده است. با اين وجود شاهديم كه مداخلات و طرح¬هاي توسعه چند دهه اخير مركز شهر مشهد، منجر به از بين رفتن خاطرات جمعي، حس تعلق، خوانايي، جنبه هاي يادماني و آثار و ابنيه تاريخي و خروج ساكنان اصيل و بومي از اين محدوده و به نوعي گسست معنايي و انقطاع تاريخي گشته است. در اين راستا پژوهش حاضر پس از جمع آوري كيفيت هاي معنايي مكان به كمك مطالعه كتابخانه اي، به واكاوي مفهوم مجاورت از طريق مراجعه به متون تاريخي و ديني پرداخته و سپس به منظور تعيين مصاديق و تدقيق شاخص ها در دوره كنوني، اقدام به طرح پرسشنامه كيفي و مصاحبه‌ نيمه ساخت يافته با نخبگان و مردم محلي نمود. از مجموع تحليل داده¬هاي متني مصاحبه‌ها با روش رويش نظريه ، مقولات اساسي مجاورت بدست آمد كه عبارتند از "عناصر و ارزش هاي فرهنگي و تاريخي، ديني و مذهبي، محيطي و كالبدي و آسيب ها و تهديدهاي فرهنگي و كالبدي". در نتيجه هرگونه مداخله و توسعه در بافت پيرامون حرم مطهر مي بايست مبتني بر زمينه¬ها و بستر فرهنگي، تاريخي و اجتماعي آن كه در مفهوم مجاورت جمع شده است، باشد. نهايتاً در فصل پاياني با استفاده از مجموعه يافته¬هاي پژوهش توصيه¬ها و پيشنهادات طراحي شهري جهت ارتقاء كيفيت¬هاي معنايي محدوده مطالعاتي ارائه گرديده است. واژه‌هاي كليدي: معنا، كيفيت¬هاي طراحي شهري، مجاورت، بافت پيرامون حرم امام رضا (ع)، شهر مشهد

191820

دانشگاه علم و صنعت ايران

طراحي شهري

دكتر مهران علي الحسابي