ارزيابي محصولات ماهواره‌اي بارش جهت محاسبه شاخص خشكسالي هواشناسي SPI در حوضه آبريز درياچه اروميه

كارشناسي ارشد

چكيده ﺧﺸﻜﺴﺎﻟﻲ ﻳﻜﻲ از ﺑﻼﻫﺎي ﻃﺒﻴﻌﻲ و ﭘﺪﻳﺪه¬هاي ﺗﻜﺮارﺷﻮﻧﺪه در ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻧﻘﺎط ﺑﺎ اﻗﻠﻴﻢﻫﺎي مختلف است و ﻣﺤﺪود ﺑﻪ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺧﺸﻚ و ﻧﻴﻤﻪﺧﺸﻚ نيست. كشور ما نيز جز ﻛﺸﻮرﻫﺎﻳﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ خشكسالي در ﻧﻘﺎط ﻣﺨﺘﻠﻒ خود درگير اﺳﺖ. حوضه آبريز درياچه اروميه يكي از حوضه¬هاي آبريز مهم كشور است كه خطر پديده خشكسالي آن را به شدت تهديد مي¬كند. اكثر روش¬هاي محاسبه خشكسالي بر مبناي داده‌هاي بارش ايستگاه¬هاي زميني است اگرچه اين داده¬ها در محل ايستگاه¬هاي زميني داراي دقت بالايي است اما داراي معايب مختلفي همچون محدوديت¬ مكاني ايستگاه¬ها، تراكم كم ايستگاه¬ها مخصوصاً در نقاط صعب‌العبور و پرهزينه بودن اندازه¬گيري¬ در اين ايستگاه¬ها است. لذا به‌كارگيري سيستم¬هاي سنجش از دور در برآورد بارش در نقاط فاقد ايستگاه امري ضروري به نظر مي¬رسد. در اين پژوهش با استفاده از داده‌هاي ايستگاه¬هاي زميني حوضه آبريز درياچه اروميه در بين سال¬هاي 1998 تا 2016 دقت مدل¬هاي ماهواره¬اي در تخمين ميزان بارش و خشكسالي هواشناسي مورد ارزيابي قرار گرفت. شاخص¬هاي مختلفي براي تحليل خشكسالي ارائه شده است كه شاخص خشكسالي هواشناسي SPI از همه بيشتر استفاده شده است و داراي اعتبار بيشتري است. نتايج حاصله حاكي از دقت متوسط دو مدل TRMM و GPCP دارد. مدل TRMM در برآورد خشكسالي هواشناسي SPI ضريب همبستگي 0.75 و ضريب خطاي RMSE 0.7 را دارا بوده است همچنين مدل GPCP در برآورد خشكسالي هواشناسي SPI داراي ضريب همبستگي 0.82 و ضريب خطاي RMSE 0.7 بوده است كه در مقايسه با ساير مدل¬ها عملكرد بهتري داشته است. مدل PERSIANN-CDR نيز داراي ضريب همبستگي 0.65 و ضريب خطاي RMSE 0.78 بوده است. اگرچه مدل PERSIANN در برخي نقاط حوضه آبريز نتايج متوسطي ارائه داد اما در اكثر نقاط اين مدل نتايج ضعيفي ارائه كرده است. اين مدل داراي ضريب همبستگي 0.45 و ضريب خطاي RMSE 1 بوده است. همچنين با مدل CMORPH امكان تخمين¬ مناسب از خشكسالي فراهم نشد و نتايج بسيار ضعيفي ارائه كرد. واژه‌هاي كليدي: خشكسالي، PERSIANN,PERSIANN-CDR، TRMM،CMORPH و GPCP.

191549

دانشگاه علم و صنعت ايران

عمران - آب

دكتر باقر ذهبيون