طراحي مكان هاي همگاني با رويكرد ارتقاء پايداري اجتماعي

كارشناسي ارشد

فقدان و ضعف سرمايه اجتماعي يكي از مشكلات شهرها و شهرسازي ايران است. اين مساله در طراحي شهري بغرنج‌تر مي‌باشد؛‌ زيرا، در اين شاخه از حرفه- دانش و رشته شهرسازي عدم آگاهي كامل نسبت به معيارها و شاخص‌هايي(سنجه‌هايي) كه مبناي شناخت و راهكاريابي طراحانه باشد مشهود است. در بسياري از نوشتگان يا مباني نظري طراحي شهري، از وابستگي مدنيت مكان‌‌هاي شهري به سرمايه اجتماعي سخن گفته مي‌‌شود، اما چگونگي فهم اين موضوع و كاربست آن در مكان‌‌هاي همگاني شهرهاي ايران يك مساله است. بنابراين هدف از اين مقاله آن است كه سرمايه اجتماعي و ساز و كار هاي آن مورد شناسايي قرار گيرد و كارايي و كاربرد آن براي قلمرو همگاني شهرهاي كشور آزمون شود. سرمايه اجتماعي در كليات يك معيار هنجاري در حوزه طراحي شهري است. اين معيار از يك طرف ريشه در مفاهيمي چون پايداري اجتماعي داشته و براي پايداري اجتماعي يك شاخص (سنجه) محسوب مي‌‌شود. از طرف ديگر شاخص‌‌هايي شامل اعتماد اجتماعي، امنيت، خوانايي، سازگاري، غناي حسي و نظير اين ها سنجه‌‌هاي سرمايه اجتماعي محسوب مي‌‌شوند. در اين رساله با رويكرد روش‌شناسي آميخته (كيفي- كمي) و راهبرد موردكاوي، در سطح ، مقياس محله، سرمايه اجتماعي واكاوي شده و بسترهاي عملي آن براي طراحي شهري سطح محله، سنجش مي‌‌شود. محله نازي آباد، به عنوان قلمرو مطالعات ميداني يا موردكاوي انتخاب شده است. از آنجا كه اين پژوهشگر در محله ياد شده تجربه زيسته اول شخص دارد، پديدارشناسي به عنوان روش پايه ورود به اين پژوهش انتخاب شده است؛ با سه شيوه اول شخص، تجربه زيسته و هرمنوتيك به عنوان شيوه‌‌هاي پايه شناخت انتخاب شده، با تكيه بر تعبير و تفسير به يافته اندوزي پرداخته شد. البته، درصد امكان از داده‌‌ها و آگاهي‌‌هاي اسنادي و مطالعات مبتني بر مشاهدات ميداني استفاده شده است. در مجموع، شناخت محيطي نشان داده است كه نازي آباد از محله‌‌هايي است كه سرمايه‌هاي اجتماعي در آن بالاست. بررسي‌‌هاي ميداني متكي بر ميانجي نمايانگرهاي ريخت‌شناسي، فضايي، ادراكي، كاركردي و منظر نشان مي‌‌دهد كه مردم اين محله به طور عام، به دليل بالا بودن سطح سرمايه‌‌هاي اجتماعي از رضايت خاطر مطلوبي نسبت به اين محله برخوردار هستند، لذا بيشترين خواسته مردم براي ارتقا كيفيت محيطي اين محله (به عنوان يك كار طراحانه) حول محور منظر و كاركرد مي‌‌چرخد. لذا، پژوهشگر غالبا با طراحي قلمرو هاي همگاني محله نازي آباد در مدار كيفيت محيطي وابسته به و منظر و كاركرد در جهت بهبود وضيت موجود اقدام نموده است. واژگان كليدي: سرمايه اجتماعي، نمايانگرهاي منظر، كاركرد، ادراك و اجتماع، پديدار شناسي، محله نازي آباد

191432

دانشگاه علم و صنعت ايران

دكتر احمد خليلي

طراحي شهري

دكتر مصطفي بهزادفر