ارزيابي وضعيت توليد علم در كشور با معيارهاي برآمده از سياست‌هاي كلي علم و فناوري با استفاده از روش فن‌كاوي

كارشناسي ارشد

در راستاي جهت‌دهي صحيح تلاش‌هاي علمي در كشور، پايش وضعيت موجود و ارزيابي آن در مقايسه با وضعيت مطلوب ترسيم شده توسط سياست‌هاي كلان مرتبط امري ضروري است. در اين راستا تحقيقات متنوعي در سطح كشور انجام شده است، ليكن نگاه اغلب آنها بخشي و معطوف به نياز يك سازمان و يا نهاد خاص بوده است. به علاوه داده‌هاي استفاده شده نوعا بر روي حوزه خاص از تلاش‌هاي علمي و يا مبتني بر تحليل‌ها و آمارهاي مراجع ثالث بوده است. همچنين نگاه غالب تحقيقات مذكور بر مبناي ارزيابي با معيارهاي اسناد بالادستي نظام در حوزه علم و فناوري نبوده است. در اين تحقيق از طريق جمع آوري فراداده‌هاي مربوط به انتشارات علمي ايراني، از طريق جامع‌ترين پايگاه استنادي فارسي‌زبان (ISC) و انگليسي زبان (Scopus)، و سپس پالايش داده‌ها و استخراج اطلاعات مفيد از آن‌ها به روش‌هاي مرسوم در فن‌كاوي، و نهايتا تحليل‌هاي ارزيابي وضعيت، ديد نسبتا جامع و كل‌نگري نسبت به جهت‌گيري‌هاي علمي كشور ارايه شده است. اين سوگيري‌ها در مقايسه با معيارهاي برآمده از سياست‌هاي كلي علم و فناوري مانند عدالت آموزشي، اهميت حوزه علوم انساني اسلامي و شاخص‌هاي ديگر، مي توانند راهنماي سياست‌گذاران و تصميم‌گيران در حوزه برنامه‌ريزي علم و فناوري كشور باشند. متناسب با ماهيت شاخص هاي انتخاب شده جهت ارزيابي و داده هاي موجود، از روش هاي تحليل داده متنوعي استفاده شده است. سنجش برخي شاخص ها با استفاده از روش هاي آماري و برخي به كمك روش هاي داده كاوي عميق مانند مدل سازي عنوان صورت گرفته است. با توجه به حيطه موضوع تحقيق كه مبتني بر فراداده هاي انتشارات علمي است، همه اين روش ها در حوزه ابزارهاي فن كاوي قرار مي گيرند. در اين روش، پس از تعيين شاخص ها و جمع آوري فراداده ها از پايگاه هاي استنادي، تحليل، خلاصه سازي و بصري سازي داده ها صورت مي پذيرد. نتايج حاصله نشان از آن دارند كه وضعيت كشور در برخي شاخص‌ها مانند روند هم‌نويسندگي با موسسات خارجي رو به بهبود است، در برخي شاخص‌ها مانند روند تعداد پژوهش‌ها در گذشته وضعيت مناسبي داشته وليكن در سال‌هاي اخير شاهد افت نرخ رشد بوده است، و در برخي شاخص‌ها مانند روند پژوهش‌هاي علوم انساني مرتبط با معارف ديني و مباني انقلاب اسلامي به كلي سوگيري مغاير با مطالبات سياست‌هاي كلي علم و فناوري مشاهده مي‌شود.

191172

دانشگاه علم و صنعت ايران

دكتر فتحيان

مديريت تكنولوژي - توسعه صنعتي

دكتر رفيعي آتاني