مدل بهينه سازي استوار براي مكانيابي مراكز امداد رساني در شرايط بحران : مطالعه موردي منطقه ۱ تهران

كارشناسي ارشد

امروزه نياز به برنامه¬ريزي لجستيك امداد فاجعه و مديريت بحران غير قابل چشم پوشي شده است. مسائل مرتبط با مديريت بحران را مي¬توان در حالت كلي در دو دسته افراز كرد. در دسته اول تصميم¬گيري¬هاي استراتژيك و راهبردي پيش از وقوع بحران مورد بحث است و در دسته دوم تصميمات عملياتي هنگام وقوع بحران. در اين تحقيق، عمدتاً تصميمات استراتژيك مربوط به فاز آماده¬سازي براي امدادرساني پرداخته مي¬شود. ابتدا مسئله برنامه¬ريزي لجستيك امداد بحران به طور كامل تشريح و توصيف مي¬شود كه در پي پاسخ به سوالاتي همچون (مكان بهينه انبارهاي كالاهاي امدادي، اندازه/ظرفبت هر انبار، مقدار ذخيره¬سازي هر نوع كالاي امدادي در هر انبار، و نهايتا نحوه بهينه توزيع امداد به نواحي آسيب¬زده و متقاضي امداد در هنگام وقوع بحران است). سپس، از آنجا كه داده¬هاي اين مسئله (بخصوص تقاضاي امداد) عمدتاً غيرقطعي و وابسته به سناريو بحران است، به مدلسازي مسئله بر اساس رويكرد برنامه¬ريزي استوار(يكي از روش‌هاي مدلسازي اينگونه مسائل) پرداخته مي-شود. در رويكرد برنامه¬ريزي استوار پيشنهادي، هدف بشردوستانه كمينه¬سازي بيشينه كمبود امداد و هدف اقتصادي كمينه¬سازي متوسط هزينه امدادرساني در نظر گرفته مي¬شوند. رويكرد برنامه¬ريزي استوار پيشنهادي، روي منطقه 1 تهران به عنوان مطالعه موردي پياده سازي شده است. در مطالعه موردي، 8 سناريو محتمل بحران/زلزله تعريف شده است و با واقع¬سازي هر يك از اين سناريوها، جواب بهينه آن بدست آمده است. بر اساس نتايج اجراي رويكرد برنامه¬ريزي استوار پيشنهادي در اين تحقيق، اولاً هزينه در هر سناريو به مقدار بهينه آن بسيار نزديك است (بخصوص در سناريوهاي محتمل¬تر) و درثاني متوسط و بيشينه كمبود كالاهاي امدادي به طور قابل قبولي كنترل شده است. بنابراين، بر اساس رويكرد برنامه¬ريزي استوار پيشنهادي در اين تحقيق، اولا هزينه در هر سناريو به مقدار بهينه آن بسيار نزديك است (بخصوص در سناريوهاي محتمل¬تر) و درثاني متوسط و بيشينه كمبود كالاهاي امدادي به طور قابل قبولي كنترل شده است. نهايتا، در مقايسه رويكرد برنامه¬ريزي استوار پيشنهادي با رويكرد اسمي /مقدار متوسط ملاحظه مي¬شود كه گرچه اختلاف بين مقدار متوسط هزينه در هر رويكرد بسيار ناچيز و قابل اغماض است، اما رويكرد برنامه¬ريزي استوار چه در معيار متوسط كمبود و چه در معيار بيشينه كمبود، به طور قابل ملاجظه¬اي عملكرد بهتري داشته است؛ و از آنجا كه در برنامه¬ريزي لجستيك امداد، هداف بشردوستانه كمينه¬سازي كالاهاي امدادي ارزش بسيار مهم است، لذا رويكرد برنامه¬ريزي استوار عملكرد بهتري داشته است. واژه‌هاي كليدي: برنامه¬ريزي لجستيك امداد، بهينه سازي استوار، عدم قطعيت، مكان¬يابي انبارهاي امداد

191162

دانشگاه علم و صنعت ايران

دكتر آرمين جبارزاده

مهندسي سيستم‌هاي اقتصادي و اجتماعي

دكتر مير سامان پيشوايي