برنامه ريزي كاركرد فرودگاه هاي درون شهري در ارتباط با توسعه كالبدي- فضايي شهر (مورد پژوهي: فرودگاه مهرآباد تهران و حوزه تأثير آن))

كارشناسي ارشد

شهرهاي مدرن براي حمايت از زندگي شهري به زيرساخت هايي مانند فرودگاه‌ها نياز دارند. برآوردن نياز شهر به اين كاربري هاي بزرگ‌مقياس، به مرور زمان مسائلي را در بستر شهر به وجود مي آورد كه نيازمند ساماندهي است. فرودگاه‌ها در آغاز به‌عنوان كاربري هاي جداشده در حاشيه شهرها قرار مي گرفتند ولي به مرور زمان و با توسعه ادواري شهرها، به‌عنوان پديده اي درون بافتي مشاهده مي‌شوند. همسايگان محلي و طرفداران محيط‌ زيست با فعاليت فرودگاه، درون بافت‌هاي شهري به دليل توليد آلودگي صوتي و انتشار گازهاي گلخانه اي مخالف اند. از طرفي اين فرودگاه‌ها به دليل دسترسي مناسب به مراكز شهري همواره مورد توجه مسافران و متوليان حمل‌ونقل هوايي قرار دارند. بنابراين مقامات محلي در برابر اين پديده با يك تناقض آشكار، يعني تأكيد بر نقش فرودگاه درون‌شهري به دليل موقعيت مكاني مناسب براي جذب مسافر از يك طرف و ضرورت حفاظت از كيفيت زندگي ساكنان محلي از طرف ديگر، مواجه مي‌شوند. با توجه به چالش مطروحه، سؤال اين است كه رويكردهاي اصلي در برخورد با مسائل ناشي از فعاليت فرودگاه هاي درون‌شهري كدامند؟ فرودگاه هاي درون‌شهري انتقال پيدا كنند يا فعاليت آن‌ها تداوم يابد؟ پاسخ به سؤال پژوهش مبتني بر رويكرد كمي-كيفي و ماهيت توصيفي- تحليلي است. مورد مطالعه، فرودگاه درون‌شهري مهرآباد و حوزه تأثير آن واقع در جنوب غربي كلان‌شهر تهران است. با بررسي و بازخواني تجارب جهاني، رويكردهاي مواجهه با مسائل فرودگاه هاي درون‌شهري دسته بندي و تبيين مي‌شوند. نتايج بررسي تجارب، رويكردهاي اصلي مواجهه با مسائل فرودگاه هاي درون شهري را به صورت "تداوم"، "انتقال" و "تقليل فعاليت" نشان مي دهد. سپس با توجه به تشخيص مسائل ناشي از فعاليت مهرآباد در حوزه پيراموني، تحقق پذيري هر يك از رويكردها براي ساماندهي فضايي آن بررسي و رويكرد برنامه ريزي مناسب ارائه مي شود. به‌منظور سنجش اثرات ناشي از فرودگاه مهرآباد بر حوزه تأثير آن، برخي محلات مجاور فرودگاه واقع در مناطق 9 و 21 شهر تهران انتخاب شدند. براي جمع آوري اطلاعات از روش مصاحبه با ساكنين استفاده شده و سپس به روش مناسب تجزيه و تحليل شده است. درنهايت با مرور اسناد بالادستي مرتبط با فرودگاه مهرآباد و مصاحبه با ساكنين محلي اطراف، شهرداري و متوليان فرودگاه، رويكرد مناسب براي مواجهه با مسائل ناشي از فعاليت مهرآباد در حوزه تأثير آن تبيين گرديده است. ارزيابي مسائل ناشي از مهرآباد در حوزه تأثير آن بيانگر چالش هاي زيست‌محيطي، اجتماعي، اقتصادي، كالبدي و مديريتي است. تجزيه و تحليل يافته هاي مسائل فوق نشان مي دهد ساكنان نواحي اطراف مهرآباد كه از مسائل ناشي از فعاليت فرودگاه رنج مي برند، عوايد چشمگيري از عملكرد فرودگاه ندارند درحالي‌كه منفعت غالب ناشي از فرودگاه به كل شهر، منطقه و حتي كشور مي رسد. با بررسي سه رويكرد "تداوم"، "انتقال" و "تقليل فعاليت"، ارزيابي پژوهش، رويكرد "تقليل فعاليت" را براي تعديل و ساماندهي مسائل در حوزه تأثير مهرآباد پيشنهاد مي-كند. در آخر استفاده از مدهاي جايگزين (قابل‌مقايسه به لحاظ زماني) مانند حمل‌ونقل ريلي سريع السير در فواصل كوتاه‌مدت و برنامه هاي مديريت سروصداي فرودگاه از طريق محدوديت پروازها و سازگاري كاربري زمين با استفاده از عايق‌بندي صوتي پيشنهاد گرديده اند. واژه‌هاي كليدي: توسعه كالبدي-فضايي شهر، فرودگاه درون شهري، حوزه تأثير، ساماندهي فضايي، فرودگاه مهرآباد

190911

دانشگاه علم و صنعت ايران

برنامه ريزي شهري

دكتر رضا خيرالدين