ارتقاي كيفي فضاهاي عمومي شهري با تاكيد بر آسايش اقليمي نمونه موردي: بلوار درختي شهرك غرب تهران

كارشناسي ارشد

چكيده از مهم¬ترين معيارها براي ارزيابي شهرها و محيط¬هاي شهري، كيفيت فضاهاي عمومي شهري موجود در آنهاست. امروزه فضاهاي عمومي موجود، متناسب با نيازهاي استفاده كنندگان شكل نگرفته است، زندگي در آن¬ها جريان ندارد و مردم احساس رضايت از شرايط حاكم را ندارند. در نتيجه نقش فضاها صرفا به عنوان ارتباط دهنده بين مقصدها تقليل يافته است. در واقع فضاهاي شهري بـراي موفقيت بايد پاسخگوي كـاربـران خـود باشند و طـوري طراحي و مديريت شوند كه نيازهاي استفاده¬كنندگان خود را برطرف سازند. آگاهي از نيازها و ترجيحات مردم و طراحي فضا با در نظر گرفتن اين نيازمندي¬ها يكي از مهمترين شروط موفقيت فضاي عمومي است. مطابق با اصول و معيارهاي منتج شده در راستاي ارتقاي كيفي و افزايش مطلوبيت فضاهاي شهري، آسايش و آرامش شهروندان يكي از مهم¬ترين مسائل است. در صورتي كه شهروندان احساس آسايش در برابر عوامل اقليمي را نداشته باشند، در فضاهاي شهري حضور نخواهند داشت مگر بالاجبار. به كمك بهره¬گيري از اصول دانش طراحي اقليمي و طراحي متناسب با عوامل تاثير گذار بر محدوده آسايش انسان (مانند باد و تابش)، مي¬توان تاثيرات عميقي بر كاهش هزينه¬هاي انرژي داشت و همچنين به يكي از اهداف غايي هر فضاي شهري يعني سرزندگي و حضور انتخابي شهروندان درفضا دست يافت. اقليم خاص هر محدوده، منجر به بروز رفتارهاي خاصي از مردمان آن خطه مي¬شود و طراحي خاصي را هم مي¬طلبد لذا نمي¬توان به اصول كلي براي طراحي¬هاي اقليمي دست يافت. در اين پژوهش هدف اصلي آن بوده است كه با بررسي مطالعات صورت گرفته در راستاي كيفيت فضاهاي شهري و همچنين با كمك از نظريات انديشمندان پيرامون عرصه¬هاي عمومي و با بررسي تجربيات مختلف، چارچوبي مفهومي جهت ارتقاي كيفي فضاهاي عمومي شهري ارائه شود، چرا كه در طراحي شهري مجموعه¬اي از عوامل دست به دست يكديگر مي¬دهند تا يك فضاي شهري موفق خلق شود. سپس با بررسي خرد اقليم و عوامل موثر بر آسايش اقليمي (نظير باد و تابش) تلاش در راستاي نشان دادن اهميت موضوع طراحي متناسب با اقليم بوده، چرا كه امروزه اين اصل مهم به دست فراموشي سپرده شده است. درنهايت با كمك چارچوب حاصل و همچنين جمع¬ آوري داده هاي ميداني از بلوار درختي (حد فاصل بلوار دادمان و خيابان سپهر) و تحليل آنها بويژه تحليل نمايانگر زيست محيطي، چشم انداز، اهداف، راهبرد و سياست¬ها تدوين شده است. با ارائه سناريوهاي طراحي و ارزيابي آن به كمك AHP سناريوي برتر انتخاب شده و طراحي¬ها صورت گرفته است. نتايج پژوهش حاكي از آن است كه با رعايت اصول اقليمي و توجه به عوامل موثر بر آسايش اقلمي در كنار ساير اصول و سياست پياده مداري مي¬توان بستر مناسب براي خلق فضاهاي شهري با كيفيت را فراهم آورد. واژگان كليدي: فضاي شهري، كيفيت، اقليم، آسايش اقليمي، باد، تابش

190784

دانشگاه علم و صنعت ايران

طراحي شهري

دكتر مصطفي بهزادفر