بازآفريني محله‌ي هفت‌چنار تهران بارويكرد ساخت مكان

كارشناسي ارشد

در كشور ما مساحت بسيار زيادي از شهرهايمان را بافت‌هاي فرسوده تشكيل داده است. اين بافت‌ها عموماً به دلايل اقتصادي از گستره حيات شهري خارج شده و روز به روز بر معضلات آنها افزوده مي‌شود. از سويي اين كاهش كيفيت به از بين رفتن تعلق‌خاطر ساكنين افزوده و خروج روزافزون ساكنين اصيل از بافت را منجر مي‌شود و علاوه بر آن فرسودگي كالبدي، تخريب‌ها و نوسازي‌هاي بي‌قاعده به زدوده شدن هرچه بيشتر خاطرات جمعي و از بين رفتن سرزندگي و نشاط بافت دامن مي‌زند. محله به عنوان واحد كوچك تقسيمات شهري اولين مأمن اجتماعات و روابط اجتماعي بوده و اولين فضايي است كه كودكان بعد از خانه با آن آشنا مي‌شوند و خو مي‌گيرند. همچنين افراد با توجه به ادراكشان نسبت به اين محيط به آن احساس تعلق پيدا مي‌كنند. اين در حالي است كه امروزه از نقش محله‌ها در توسعه‌هاي شهري كاسته شده است. ازاين‌رو ساخت مكان به معناي كشف و تقويت پتانسيل‌هاي فضاي شهري، يكي از راه‌ها و ابزارهاي ايجاد احساس تعلق‌خاطر است كه براي بازآفريني محله هفت‌چنار نيز بكار گرفته شده است. چرا كه خاستگاه اصلي حرفه طراحي شهري، ايجاد مكان و ارتقاي كيفيت اين فضاها در سطح شهر بوده و يكي از مهم‌ترين قلمروهاي مكان، محله‌هاي مسكوني هستند. در اين پژوهش ابتدا به ادبيات موضوعات محله، مكان و بازآفريني پرداخته شده سپس نمونه‌هاي داخلي و خارجي بررسي مي‌شود و چارچوب نظري براي ساخت مكان در محله هفت‌چنار شامل مؤلفه‌ها و شاخص‌ها بيان مي‌گردد. در ادامه و در فصل روش‌شناسي، ابزار، روش‌ها و تكنيك‌هاي طراحي شهري كه در هر بخش مورداستفاده قرار گرفته‌اند شامل شرح داده مي‌شود. در فصل بعد محله‌ي هفت‌چنار بوسيله ابزارهايي نظير پرسشنامه، مشاهده و عكس‌برداري اسناد فرداست، تحليل چيدمان فضا و swot مورد شناخت و تحليل قرار گرفته و با استفاده از سنجه‌هاي استخراج شده در فصل 2 مورد ارزيابي قرار مي‌گيرد. از جمله متغيرهاي تأثيرگذار بر ساخت مكان و به خصوص افزايش تعلق‌خاطر به محله كه در مباني نظري و شناخت به دست آمد، مي‌توان به وجود مرزهايي براي ايجاد حس درون بودن و وجود عرصه‌هايي براي امكان حضور و مشاركت در بطن جامعه اشاره كرد. همچنين عوامل اداركي نظير خاطرات، عناصر خاطره انگيز و خوانايي بافت محله در كنار كالبدي نونوار مي‌تواند به تحقق اين امر كمك شاياني نمايند. بر اين اساس در فصل آخر براي كل محله چشم‌انداز تدوين شده و بر اساس فرايند راهبردي، راهبردها و سياست‌هاي بازآفريني محله ارائه شد. همچنين بر اساس پروژه‌هاي تعريف شده براي محله، يكي از آنها از ابتدا مورد طراحي قرار گرفت.

190518

دانشگاه علم و صنعت ايران

طراحي شهري

دكتر سيدعبدالهادي دانشپور