ارزيابي ريسك خطوط لوله نفت بروش بوتاي فازي ( مطالعه موردي: خطوط لوله نفت منطقه اصفهان)

كارشناسي ارشد

چكيده ايران با داشتن 137,6 ميليارد بشكه نفت، 10.3 درصد از ذخاير جهاني نفت را به خود اختصاص داده و در زمينه گاز طبيعي نيز با 29.61 تريليون مترمكعب (15.8 درصد ذخاير گاز جهان)، در مقام نخست خاورميانه و دوم جهان قرار دارد. از اين روست كه صنعت انتقال نفت و گاز، نقش چشمگير و فراگيري در حركت چرخ هاي اقتصادي كشور و استحصال منابع انرژي كشور و فرآورده هاي آن ايفا مي كند. حمل و نقل نفت خام و محصولات آن به روش هاي مختلفي انجام مي شود كه از اين ميان بيش ترين سهم انتقال، بر عهده خطوط لوله انتقال مي باشد. با توجه به گستردگي خطوط در مناطق مختلف تاسيساتي و يا حتي مسكوني و اقليم هاي متنوع جغرافيايي و همچنين پتانسيل بالاي آسيب پذيري، ايمني خطوط لوله و رعايت اصول مديريت ريسك آن از اهميت ويژه اي برخوردار است. بمنظور ارزيابي ريسك تمامي فعاليت هاي صنعتي منجمله صنعت انتقال نفت و گاز، روش هاي متعددي بكار گرفته مي شود كه روش بوتاي فازي يكي از اين موارد مي باشد. روش بوتاي فازي، يك روش كيفي-كمي بوده كه داده هاي آن بر اساس شاخص هاي تعيين شده توسط روش كنت مولباير، كه خود نوعي از بوتاي تخصصي خطوط لوله انتقال بوده و همچنين از طريق مصاحبه با خبرگان اخذ و جمع آوري مي گردد. در اين تحقيق ارزيابي ريسك خطوط لوله ي نفت منطقه اصفهان، بعنوان دومين خط نفت صعب العبور در دنيا، با استفاده از روش بوتاي در تلفيق با منطق فازى با به كارگيري روش مقياسي ليكرت جهت كمي سازي داده هاي زباني و شفاهي ارائه شده توسط خبرگان در گير با عمليات تعمير و نگهداري خطوط منطقه، استفاده شده است، به طوري كه ابتداء عوامل تأثيرگذار بر ايمني خطوط انتقال از طريق تهيه چك ليست مشخص گرديده و سپس با استفاده از روش ذكر شده طي مصاحبه با خبرگاني كه در مجموع داراي حدود ششصد سال تجربه كاري در حوزه ي صنعت انتقال نفت مي باشند، اقدام به ارزيابي ريسك خطوط لوله مورد مطالعه شده است. پس از انجام محاسبات مربوطه مشخص شد كه در مجموع 50 علت يا نقص ( 34 علل ريشه اي و 16 رويداد مياني) در وقوع رويداد بحراني نشت يا شكستگي خطوط لوله ي نفت دخيل هستند كه در اين ميان چهار علت مياني "خستگي لوله ها ناشي از خوردگي، خوردگي ناشي از عوامل موجود در خاك، فرسايش لوله ها ناشي از خوردگي و آسيب ناشي از فعاليت هاي شخص ثالث" بترتيب با احتمال 97.27%، 90.60%، 88.93% و 81.41% داراي بيشترين تاثير بر وقوع رخداد شكستگي خطوط لوله نفت، بوده و همچنين پيامد آسيب به محيط زيست با احتمال وقوع 84.57% پر تكرار ترين واقعه مي باشد. كلمات كليدي: ايمني خطوط لوله انتقال نفت منطقه ي اصفهان، بوتاي فازي ، درخت خطا، درخت پيامد

190280

دانشگاه علم و صنعت ايران

دكتر احمد ماكوئي

مديريت تكنولوژي

دكتر روزبه قوسي