ارائه ي راهكارهايي براي بهبود وضعيت حمل‏و‏نقل ريلي در بازار حمل بار داخلي

كارشناسي ارشد

بر مبناي قانون توسعه حمل‏و‏نقل و مديريت مصرف سوخت، مي‏بايست در سال 1390 سهم حمل‏و‏نقل ريلي در جابجايي كالا به 30 درصد از كل جابجايي بار در كشور مي‏رسيد كه با توجه به روند اجراي اين قانون، اين هدف گذاري به سال 1394 موكول شد. در اين راستا با توجه به پياده سازي مصوباتي همچون خصوصي سازي راه‏آهن و قانون هدفمند سازي يارانه ها، راهكارهايي همچون تغيير نظام تعرفه اي مي‏تواند راهگشا باشد. ليكن تغيير تعرفه در شرايطي از بازار كه رقبا خدمات يكساني ارائه مي‏كنند تا زماني كه مشتريان نسبت به عواملي مثل زمان، سرعت و سهولت جابجايي ترديد داشته باشند نمي تواند سهم قابل توجهي از تقاضا را به سمت حمل‏و‏نقل ريلي سوق دهد. چراكه مشتريان تفاوت هزينه اي موجود را متقبل مي‏شوند تا با سطح قابل قبولي از اطمينان، محموله خود را با استفاده از حمل‏و‏نقل جاده‌اي حمل كنند. به عبارت ديگر مشتريان صرف نظر از برتري و مزيت هزينه اي حمل‏و‏نقل ريلي، سهولت دسترسي و قابليت برنامه‏ريزي ‏توسط حمل جاده‌اي را مد نظر قرار داده و محموله خود را با كاميون حمل مي‏كند. چنين وضعيتي در سالهاي اخير منجر به تغيير سهم بازار حمل‏و‏نقل ريلي بار به ضرر حمل‏و‏نقل ريلي و به نفع حمل‏و‏نقل جاده‌اي شده است، وضعيتي كه در جهت خلاف سياست هاي كلان كشور در حوزه حمل‏و‏نقل است. براي يافتن بهترين استراتژي‏ها و راهكارهاي بهبود وضعيت فوق، در اين پژوهش از برنامه‏ريزي ‏استراتژيك استوار براي درنظر گرفتن عدم قطعيت هاي بازار رقابتي حمل بار، و پويايي‏هاي سيستم براي درنظر گرفتن بازخوردهاي ميان سود و سهم بازار حمل‏و‏نقل ريلي استفاده شده است. نتايج اين پژوهش نشان مي‏دهد كه به ترتيب "استراتژي افزايش توان رقابت با جاده "، " استراتژي افزايش بهره وري نيروي انساني " و " استراتژي افزايش سرعت حمل بار" به‏عنوان كاراترين استراتژي‏ها براي بهبود وضعيت مسأله بوده. و ضمناً در شرايط حمايت دولت از حمل‏و‏نقل ريلي به طور متوسط هريك از استراتژي‏ها نزديك به 115 درصد عملكرد بهتري را از خود نشان مي‏دهند. به‌صورت عملي نيز مي‏توان با كاهش 20 درصدي كرايه ي دسترسي هزينه هاي شركت‏هاي حمل‌ونقلي را پايين آورده و به آنها اين ابتكار عمل داده شود كه تعرفه ي حمل بار را 13 درصد كاهش دهند. همچنين اگر با برنامه‏ريزي ‏مناسب سير 20 درصد ظرفيت تحمل ناوگان افزوده شود مي‏توان تا پايان سال 1399 هم سهم راه‏آهن را به 30 درصد (مطلوب) رساند هم سود شركت‏هاي حمل‌ونقلي را افزايش داد.

190088

دانشگاه علم و صنعت ايران

دكتر ميرسامان پيشوايي

مهندسي سيستم هاي اقتصادي و اجتماعي

دكتر علي بنيادي نائيني