بازطراحي دهكده شهري با رويكرد پايداري (نمونه مطالعاتي: محله دركه تهران)

كارشناسي ارشد

چكيده ايده دهكده شهري بعنوان راهبرد تحقق پايداري در سكونت¬گاه¬¬هايي با شرايط و با پتانسيل متفاوت اقتصادي و اجتماعي بعنوان راه حلي براي توسعه پايدار شهري و روستايي بكار رفته است.با توجه به فضاي بكر و آرامش¬بخش روستا در مواجهه با محيط پر ازدحام شهري شاهد افزايش ميل زندگي در سكونتگاه¬هايي با ماهيت و ويژگي¬هاي روستا يعني دارا بودن مطلوبيت¬هاي زيست¬محيطي و فرهنگي و اجتماعي و همچنين تنوع امكانات و فرصت هاي زندگي شهري مي¬باشند. بنابراين رويكرد دهكده شهري پاسخي مناسب به اين نياز بشريت مي باشد. محله دركه در شهر تهران به عنوان سايت مورد نظر جهت طراحي در بين دو وادي كوه و كوير و در دامنه¬هاي جنوبي رشته كوه البرز گسترده شده است كه به عنوان محيطي به منظور طراحي دهكده شهري در اين پژوهش درنظر گرفته شده است. به نظر مي¬رسد ضرورت ساماندهي اين محله دركه به عنوان بخش قابل ملاحظه¬اي از شهر، از طريق تلفيق ويژگي¬هاي مثبت روستا، نظير نزديكي به طبيعت، آرامش، خودكفايي، صميميت و هويت، با امكانات و تسهيلات شهر، امكان¬پذير مي¬باشد. در اين راستا استفاده از ايده دهكده شهري كه هدف اصلي آن تلفيق ويژگي¬هاي مثبت شهر و روستا مي¬باشد، الگويي مناسب براي توسعه محيط¬هاي پيراشهري مي¬نمايد. اين پژوهش به پنج فصل تقسيم شده است. در فصل اول به ارائه بيان مساله پژوهش، ضرورت و اهداف و سوالات پژوهش پرداخته شده است و در نهايت نيز به صورت مختصر به روش انجام پژوهش پرداخته شده است براين روش تحقيق انتخاب شده در اين تحقيق از نوع توصيفي- تحليلي و مبتني بر مشاهده نمونه موردي و تهيه و تكميل پرسشنامه در محله دركه تهران است. در فصل دوم و سوم به ارائه مباني نظري مربوط به دهكده شهري و همينطور بررسي و تحليل چند نمونه موردي موجود در نقاط مختلف جهان، ويژگي¬هاي اصلي و راهكارهاي به كاررفته در هر نمونه از ابعاد اقتصادي، اجتماعي، زيست محيطي و كالبدي مورد بررسي قرار گرفته است تا از اين طريق در پايان فصل سوم بتوان به ارائه چارچوب نظري پژوهش اقدام نمود. براين اساس مهم¬ترين معيارهاي و شاخص¬هاي مرتبط با دهكده شهري شامل معيارهاي زيست¬محيطي، اجتماعي- فرهنگي، اقتصادي و كالبدي است كه به تفكيك براي هركدام زيرشاخص¬هاي ارائه شده است. در مرحله بعدي پژوهش به بررسي و تحليل وضعيت محله دركه از ديدگاه توسعه پايدار و شاخص¬هاي دهكده شهري شامل عوامل اقتصادي، اجتماعي، كالبدي و زيست¬محيطي با كمك پرسشنامه و روش تحليل عاملي پرداخته شده است. در فصل پنجم اين پژوهش بر اساس تحليل¬ها و بررسي¬هاي انجام شده چشم¬انداز توسعه محله دركه، اهداف توسعه، راهبردها و گزينه¬هاي طراحي دهكده شهري دركه ارائه شده است. بر اساس بررسي و تحليل¬هاي انجام گرفته خصوصا با استفاده از مطالعات ميداني و پرسشنامه نشان مي¬دهد كه محله دركه از نظر ويژگي¬هاي اقتصادي- اجتماعي در وضعيت تقريبا مناسبي قرار دارد اما از نظرگاه ويژگي¬هاي كالبدي و زيست-محيطي شرايط آنچنان مناسبي ندارد. بر اساس مطالعات انجام گرفته ميداني و تحليلي از عمده¬ترين مشكلات ساكنين محله دركه مي توان به وجود روز افزون ساخت و سازهاي مجاز و غير مجاز و سر و صدا و آلودگي بصري اشاره كرد. در ادامه با توجه به شرايط موجود محله دركه به تدوين راهبردها و سياست¬هاي طراحي پايدار در محدوده مورد نظر پرداخته شده و طراحي¬هاي به منظور استقرار دهكده شهري در محله دركه ارائه شده است. واژگان كليدي: دهكده شهري، محله دركه، تحليل عاملي، بازطراحي، توسعه پايدار

190033

دانشگاه علم و صنعت ايران

طراحي شهري

دكتر سيد مجيد مفيدي