ارزيابي كارايي راه آهن ج.ا. ايران در بخش حمل بار با استفاده از روش تركيبي تحليل سلسله مراتبي و تحليل پوششي داده ها

كارشناسي ارشد

حمل‌ونقل ريلي سهم قابل‌توجهي در حمل¬و¬نقل بار و اقتصاد ملي دارد. بهبود كارايي در اين صنعت مستقيماً در بهبود عملكرد لجستيكي، كاهش هزينه و زمان سير بار تأثيرگذار است. لذا بهبود كارايي در اين صنعت همواره موردتوجه صاحب‌نظران و پژوهشگران حوزه حمل‌ونقل است. بر اساس گزارش دفتر سرمايه‌گذاري و اقتصادي حمل‌ونقل راه‌آهن ج.ا. ايران در سال 1394، راه‌آهن ايران از تكاليف قانوني تعيين‌شده در «قانون توسعه حمل‌ونقل عمومي و مديريت مصرف سوخت» مصوب سال 1386، بسيار عقب‌تر است. بر اساس اين قانون سهم راه‌آهن در بخش حمل بار تا پايان سال 1394، 30 درصد تعيين‌شده كه متاسفانه تا پايان سال 1394 اين سهم محقق نشده است.لذا به‌منظور دستيابي صنعت ريلي كشور به اهداف اشاره‌شده، لازم است تدابير مناسبي اتخاذ گردد. يكي از اقدامات ضروري در همين رابطه بهبود كارايي سيستم حمل‌ونقل ريلي است كه لازم است موردتوجه جدي مديران صنعت ريلي قرار گيرد. در اين پايان نامه كارايي سيستم حمل‌ونقل ريلي بار با استفاده از روش تركيبي تحليل سلسله مراتبي و تحليل پوششي داده‌ها ارزيابي‌شده است. به‌منظور ارزيابي كارايي راه‌آهن ج.ا.ايران پس از تعيين ورودي و خروجي‌هاي مدل با استفاده از روش تحليل سلسله مراتبي (AHP)، اطلاعات مربوط به اين ورودي‌ها و خروجي‌ها در سال‌هاي 1380 تا 1394 جمع‌آوري‌شده و وضعيت كارايي راه‌آهن ج.ا.ايران طي 15 سال مورداشاره، با استفاده از روش تحليل پوششي داده‌ها (DEA) تعيين‌ و در پايان اصلاحات لازم جهت افزايش كارايي در بخش حمل بار با استفاده از تحليل هاي ديناميكي پيشنهادشده است. در اين مطالعه با استفاده از روش AHP گروهي معيارهاي طول خطوط اصلي، تعداد لكوموتيوها، تعداد واگن باري و ميزان مصرف انرژي و سوخت به‌عنوان معيارهاي ورودي و همچنين معيارهاي تن كيلومتر، تناژ حمل شده، قطار كيلومتر باري و مجموع درآمد حمل بار به‌عنوان معيارهاي خروجي در سنجش كارايي سال هاي مورد نظر استفاده‌شده است و درنهايت نتايج حاصل از سنجش كارايي راه‌آهن ج.ا.ايران با به‌كارگيري روش‌هاي CCR و BCC نشان‌دهنده اين نكته است كه سال‌هاي 1393 و 1394 از كاراترين سال‌هاي راه‌آهن در بخش حمل بار بوده است. جهت سنجش كارايي نواحي راه آهن طي اين سال ها از معيارهاي ورودي طول خطوط معادل، تعداد نيروي انساني و مصرف انرژي و سوخت و معيارهاي خروجي ذكر شده استفاده شده است كه نواحي هرمزگان، يزد و شرق از كاراترين نواحي در حمل بار به شمار مي‌روند؛ با توجه به نتايج حاصل از تحليل ديناميكي نيز مي توان با افزايش همزمان 28درصدي در طول خطوط معادل، افزايش 20 درصدي درآمد حمل بار، افزايش 24 درصدي قطار كيلومتر باري و در نهايت 30 درصد كاهش در مصرف سوخت، ميزان كارايي نواحي و همچنين تعداد نواحي كارا را از 4 ناحيه به 11 ناحيه كارا افزايش داد.

189672

دانشگاه علم و صنعت ايران

-

مهندسي حمل و نقل ريلي

دكتر حميدرضا احدي