مدل دو مرحله اي فازي تخصيص اعضاي پيوندي به بيماران: مطالعه موردي زنجيره تأمين پيوند عضو ايران

كارشناسي ارشد

با توجه به اهميت مسئله¬ي حفظ جان بيماران در ليست انتظار اعضاي پيوندي، اين اعضا همانند ساير منابع ارزشمند دولت به مثابه¬ي يك سرمايه¬ي كم¬ياب ملي مي¬باشند. برنامه¬ريزي يكپارچه، با در نظر داشتن معيارهاي پزشكي و اقتصادي، در سطوح مختلف كوتاه¬مدت، ميان¬مدت و بلندمدت براي شبكه¬ي زنجيره¬ تأمين پيوند عضو از ضرورت¬هاي مديريتي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مي¬باشد. اين پژوهش سعي دارد با ارائه¬ي يك مدل دو مرحله¬اي براي تخصيص اعضاي پيوندي قلب،كبد و كليه، كه از اهداكننده¬ي مرگ مغزي فراهم مي¬شوند به برنامه¬ريزي كوتاه¬مدت شبكه¬ي زنجيره¬ تأمين پيوند عضو كشور ياري رساند. در اين مدل برخلاف مدل¬هايي كه تا كنون ارائه شده¬اند، تصميم براي تخصيص عضو به بيمار مناسب، نه¬تنها بر اساس معيارهاي پزشكي، بلكه با توجه به محدوديت¬هاي بودجه و زمان¬هاي حمل و نقل در شبكه¬ي زنجيره¬ تأمين پيوند عضو كشور اتخاذ مي¬شود. علاوه بر اين، مدل حاضر نخستين روش تخصيص عضو بوده كه با بهره¬مندي از رويكرد فازي اعتبار-محور قابليت برخورد با عدم قطعيت شناختي موجود در مقادير پارامترهاي پزشكي و غيرپزشكي را كه ناشي از خطا در اندازه¬گيري و تخمين¬ها مي¬باشد داراست. در مرحله¬ي اول با استفاده از روش تحليل پوششي داده¬هاي فازي، يك معيار كارايي براي بيماران در صورت دريافت يك عضو خاص محاسبه شده و بيماران بر اساس اين معيار رتبه¬بندي مي¬شوند. در مرحله¬ي دوم مدل دوهدفه¬ي فازي با پارامترهاي فازي تصادفي براي كاهش هزينه¬هاي لجستيكي تحميل شده به شبكه پيوند عضو و افزايش كارايي كل يا به بيان ديگر انتخاب مناسب¬ترين بيماران از نظر پزشكي ارائه مي¬شود. پس از تبديل پارامترهاي فازي تصادفي به معادل فازي¬شان، مدل از طريق يك رويكرد تركيبي اعتبار-محور به معادل قطعي تبديل و با استفاده از روش تبديل به قيد افزوده¬ي بهبوديافته حل شده است. در نهايت، براي اثبات كارايي و اعتبار مدل ارائه ¬شده نتايج حاصل از آن با استفاده از داده¬هاي شبكه¬ي پيوند اعضاء كشور مورد تحليل و ارزيابي قرار گرفته است. طبق نتايج آزمايش¬هاي صورت گرفته، تخصيص عضو بر اساس روش دومرحله¬اي پيشنهادي به ترتيب به 64% و 73% كاهش و 36% افزايش در ميانگين زمان حمل و نقل سپري شده، ميانگين مسافت طي شده¬ و ميانگين كارايي پزشكي جفت¬هاي انتخابي نسبت به روش IRNOPT مي¬انجامد. واژه‌هاي كليدي: تخصيص عضو، تحليل پوششي داده¬ها، برنامه¬ريزي رياضي فازي، اعداد فازي تصادفي، روش تبديل به قيد افزوده بهبوديافته.

189671

دانشگاه علم و صنعت ايران

دكتر سيد علي ترابي

مهندسي سيستم هاي اقتصادي اجتماعي

دكتر ميرسامان پيشوايي