بازيابي و طراحي ديد هاي كليدي مقياس پياده مكان هاي همگاني

كارشناسي ارشد

كلان شهر هاي امروز ايران از نابساماني بصري رنج مي برند. مقتضيات تكنولوژيكي عصر حاضر سبب شده تا تغييرات سريع كالبدي در توسعه و رشد شهر هاي بزرگ به امري اجتناب ناپذير تبديل شود. در اين ميان مناظر و ديد هاي شهري كه حافظه تاريخي مكان ها هستند و مهمترين بخش از كيفيات محيطي را شكل مي دهند، بيشتر از هر عامل ديگري مورد هدف قرار دارند. شهر شيراز به عنوان بزرگترين كلان شهر جنوب كشور، كه در طول سال ها جايگاه زيبا ترين بنا ها، باغ هاي تاريخي بوده، امروزه در معرض اين تحولات بنيادين و اساسي قرار گرفته است. تحولاتي كه تجارب تلخ آسيب به مجموعه تاريخي زنديه و به تازگي باغ ارم را به همراه داشته است. در ايران با وجود ضعف شديد و بعضاً فقدان ضوابط و مقررات كنترل و هدايت بصري شهر به عنوان ابزار سياست شهري، به منظر آرايي صرفاً به عنوان يك اقدام جانبي و مرحله آخري نگريسته مي شود. از طرفي تأثيرات مربوط به زمينه هاي ديگر، مانند فروش تراكم، بيانگر اغتشاشي است كه هر روز در ابعادي گسترده تر ظاهر مي شود و خط آسمان كلان شهر ها را هر چه بيشتر به سوي هم هويت سازي با ناكجا آبادهاي در جريان زوال سوق مي دهد. لذا در اين پژوهش تلاش شده به موضوع ديد و منظر عيني شهر، با رويكرد پايداري و كل گرايانه با تكيه بر نمونه موردي شهر شيراز پرداخته شود. هدف اصلي در اين پژوهش تبيين شيوه اي مناسب جهت هدايت توسعه ها و خلق مناظر معاصر، با تأكيد بر حفاظت از ديد هاي كليدي عرصه هاي همگاني از ديد افراد پياده مي باشد. براي اين منظور تلاش شده تا با بهره گيري از رويكرد هاي روش شناسي كمي ـ كيفي پس از انجام مطالعات نظري پيرامون مباني نظري و تجربيات جهاني و استخراج هنجار ها، سنجه ها و شيوه هاي مناسب، به تحليل و بررسي نمونه ميداني پهنه شمالي شهر شيراز پرداخته شود. تفاوت اصلي اين پژوهش با پژوهش هاي پيشين صورت گرفته در نمونه هاي ايراني اين است كه براي تحليل ديد ها و مناظر شهري تنها به بررسي جنبه هاي كيفي اكتفا نكرده و از شيوه ها و تكنيك هاي كمي دقيق تحليل بصري در محيط هاي شبيه سازي شده مجازي، همچون سطوح حفاظت بصري (VPS) و نمايش بصري دقيق (AVR) بهره برده است. نتايج حاصل از اين پژوهش نشان مي دهد كه شناسايي و طراحي دقيق ديد هاي كليدي مكان هاي همگاني ابزار بسيار مناسبي جهت ارتقاء كيفيات بصري شهر ها و همچنين هدايت و توسعه آتي مطابق با ارزش هاي تاريخي فرهنگي شهر به حساب مي آيد. در ارتقاءكيفيات بصري علاوه بر ديد هاي كليدي ياد شده، چهار فرا هنجار زمينه مداري، نقش انگيزي، چشم نوازي و گوناگوني مي توانند در انجام تحليل ها و تصميمات نقش به سزايي ايفا كنند. در پايان با توجه به اهميت ويژه و توان بالقوه كلان شهر شيراز، پيشنهاد «چارچوب طراحي شهري با تأكيد بر مديريت بصري » در جهت تكميل «طرح هاي تفصيلي» و يا « سند جامع ارتقاء كيفي سيما و منظر شهري»، به عنوان يك سند توسعه و عمران شهري، مي تواند راه حل مناسبي جهت عينيت بخشي و پيشبرد اهداف و چشم انداز هاي كلان شهر باشد. چرا كه ديد ها و مناظر شهري با تقويت كيفيات بصري محيط و ايجاد توانايي هاي بالقوه در جذب گردشگر، مي توانند به عنوان منافع اقتصادي عمل كنند.

189534

دانشگاه علم و صنعت ايران

مهندسي شهرسازي - طراحي شهري

دكتر مصطفي بهزادفر