ارائه مدلي براي ارزيابي امنيت تقاضاي گاز طبيعي ايران با استفاده از شاخص تركيبي

كارشناسي ارشد

چكيده دستيابي به امنيت انرژي يكي از مهم¬ترين اهداف سياست انرژي هر كشور است. هدف امنيت انرژي تضمين منابع قابل اطمينان و كافي از انرژي با قيمت معقول و به¬شيوه¬اي است كه ارزش¬ها و اهداف ملي را تهديد نكند. ايران با توجه به ذخاير غني گاز طبيعي خود و نرخ بالاي اكتشاف ميدان¬هاي گازي جديد، پتانسيل تبديل¬شدن به يكي از صادركنندگان اصلي گاز طبيعي را در سالهاي آتي در عرصه جهاني دارد. اما در سالهاي اخير به¬دليل موقعيت ژئوپليتيكي خاص و قرار گرفتن در مجاورت دو منبع بسيار مهم و استراتژيك تامين گاز طبيعي و نفت خام يعني خليج فارس و درياي خزر از يك¬سو و بروز حوادث تروريستي و ناآرامي¬هاي منطقه خاورميانه، آسياي مركزي و قفقاز از سويي ديگر، مسئله تامين امنيت تقاضاي انرژي و در نتيجه افزايش صادرات آن از ايران بسيار اهميت يافته است. هدف اين پژوهش، توسعه يك شاخص تركيبي براي ارزيابي امنيت تقاضاي گاز طبيعي ايران در بازه زماني 1993 تا 2015 ميلادي است. بدين¬منظور پس از شناخت و تحليل توليد گاز طبيعي ايران و شناسايي بازارهاي صادراتي فعلي و بالقوه، با در نظرگرفتن سه بعد سياسي، اقتصادي و زيرساختي، شش شاخص انفرادي براي ارزيابي آسيب¬پذيري يا حساسيت صادرات گاز طبيعي ايران به وقوع اختلالات ناگهاني در تقاضاي آن توسعه داده مي¬شود كه عبارتند از: وابستگي به صادرات گاز، وابستگي اقتصادي، هزينه حمل¬ونقل، ثبات سياسي ايران، ثبات سياسي كشور واردكننده و قدرت خريد كشور واردكننده. داده¬هاي سري زماني هر شاخص در بازه زماني مذكور جمع¬آوري شده و پس از نرمال¬سازي آنها، براي وزن¬دهي شاخص¬هاي انفرادي و تجميع آنها به شاخص تركيبي امنيت تقاضاي گاز طبيعي ايران از روش تحليل مولفه اساسي استفاده مي¬شود. پس از تحليل اوزان محاسبه¬شده، مشخص مي¬شود كه ثبات سياسي كشور واردكننده گاز بيشترين سهم و ثبات سياسي ايران كمترين سهم را در تعيين مقدار شاخص امنيت تقاضاي گاز طبيعي ايران دارند. در نهايت با توجه به سهم هر شاخص در تعيين مدل اصلي مسئله، چند سياست براي ارتقاي امنيت تقاضاي صادرات گاز ايران، پيشنهاد داده مي¬شود. واژه‌هاي كليدي: امنيت تقاضاي انرژي، شاخص تركيبي، گاز طبيعي، ايران، تحليل مؤلفه اساسي.

189370

دانشگاه علم و صنعت ايران

دكتر سعيد ميرزامحمدي

سيستم هاي اقتصادي اجتماعي

دكتر هادي صاحبي