ارتقاء كيفيت محيطي در سكونتگاه هاي غير رسمي با رويكرد دارايي مبنا نمونه موردي : محله اسلام آباد منطقه 2

كارشناسي ارشد

چكيده مسئله اسكان هاي غيررسمي درمناطق شهري كشورهاي جهان سوم يكي از عوارض رشد فزاينده شهرنشيني و افزايش جمعيت شهرها و فقدان نظام يكپارچه و موثر مديريت شهري تلقي مي شود. به طوري كه حدود يك ششم از جمعيت جهان در مناطق زاغه اي و حاشيه اي زندگي مي كنند. در سطح دنيا، رويكردهاي مختلفي از جمله؛ طرح خانه سازي دولتي (دهه 1960 )، طرح زمين- خدمات (دهه 1970 ) براي برخورد با اين گونه سكونتگاه ها در پيش گرفته شده است. با اين وجود هيچ يك در عمل موفقيت آميز نبوده اند. شكست سياست هاي مذكور، سرآغازي بر شكل گيري راهبرد توانمند سازي در اواخر دهه 1980 بود. امروزه حدود يك سوم از افراد جهان در فقر شهري به سر مي برند. بسياري از آن ها در اين سكونتگاه هاي خودور زندگي مي كنند و از سطح نازلي از كيفيت و كميت زندگي برخوردارند. بر اين اساس مفهوم كيفيت محيط بيش از هر زمان ديگري ملموس خواهد بود. مفهومي كه مي تواند در پي خود رضايت و عدم رضايت ساكنين را از سكونت در محله شان منجر شود. آنچه مفهوم كيفيت محيط را در اين پايان نامه از ساير پروژه هاي انجام شده تاكنون متمايز مي سازد، سنجش كيفيت محيط در كنار نگرش دارايي مبنا و القاي حس بهره مند بودن به ساكنين است. رويكردي كه توجه آنان از صرفاً تأكيد بر نقاط ضعف، كمبودها و نيازها بسوي آنچه در محله شان وجود دارد اعم از دارايي هاي آشكار و پنهان جلب مي كند. در اين پايان نامه با هدف شناسايي انواع دارايي هاي اجتماعي- فرهنگي(نظير تعاملات بين ساكنين و تعلقات مكاني آنها، امنيت و ايمني)، دارايي هاي كالبدي(اعم از انواع تسهيلات كالبدي-خدماتي و دسترسي ها)، دارايي هاي اقتصادي(شامل روابط و نهاده هاي اقتصادي) و دارايي هاي زيست محيطي در يكي از محلات مسكوني شهر تهران محله اسلام آباد منطقه 2 سعي شده است، به سنجش ميزان كيفيت محيط مسكوني و تعيين ميزان اثرگذاري هريك از انواع دارايي ها بر ادراك ساكنين از اين مفهوم پرداخته شود، دركي كه در نهايت ميزان رضايت ساكنين از محله سكونتشان را مشخص مي كند. بر اين اساس روش تحليل رگرسيوني چند متغيره سلسله مراتبي و مدل تجربي سنجش كيفيت محيط سكونت مورد استفاده قرارگرفته است. اين مدل سلسله مراتبي متشكل از معيارها و زير معيارهايي است كه هريك بنحوي بيانگر داراييهاي موجود در محله بوده اند. در اين ميان جزء معيارهاي سطح آخر مدل، مبناي تنظيم پرسشنامه تحقيق و انجام مطالعات ميداني قرار گرفته و براساس ميزان رضايتمندي يا نارضايتي ساكنين محيط مورد نظر امتيازدهي شدند. در نهايت پس از انجام تحليل هاي آماري متناسب، سطح كيفي سكونت در محدوده مورد مطالعه پايين تر از ميانگين نظري بدست آمد و در نهايت راهكارهايي نيز با استفاده از داراييهاي محله در جهت ارتقاي كيفيت محيط سكونت با عنايت به غير رسمي بودن محله ارائه شد. واژه‌هاي كليدي: رشد روز افزون شهري، اسكان غير رسمي، دارايي مبنايي، كيفيت محيط

189218

دانشگاه علم و صنعت ايران

معماري

دكتر شيعه