ارائه مدل انسجام اركان مارپيچ سه جانبه در فرايند نوآوري مبتني بر TRIZ (مطالعه موردي فناوري نانو)

دكتري تخصصي

اهميت تعامل پويا بين دانشگاه-صنعت-دولت (UIG) به حدي است كه از اين سه ركن به‌عنوان «هسته نوآوري» در سطح ملي يادشده است. تبيين دقيق مسائل و چالش¬هاي تعامل پويا و انسجام اركان سه¬گانه در ايران نيز (همچون ساير كشورها)، نيازمند مطالعات اختصاصي براي اين مهم است. دانش TRIZ داراي قابليت¬هاي ساختارمندي براي كمك به مسير كشف و حل ابداعانه مسائل است كه علاوه بر ابزارهاي توانمندساز فني در TRIZ كلاسيك، داراي ظرفيت¬هاي بسيار بالايي براي تسهيل و تسريع فرايند تبيين مسائل پيچيده اجتماعي-مديريتي مي-باشد. با توجه به‌جايگاه حياتي فناوري نانو در ايران، در اين رساله تلاش مي¬شود با بهره¬برداري از TRIZ به تبيين ابداعي و دقيق مسائل و تضادهاي بين اركان سه¬گانه در فرايند نوآوري نانوفناوري اقدام شود و سپس به ترسيم مسيري منطبق بر منطق TRIZ جهت ترسيم كاركردي و ايده¬آل¬گراي مسير توسعه و طراحي سياست¬هاي لازم براي انسجام اركان مارپيچ سه¬جانبه ايران پرداخته شود. ازآنجاكه اين رساله داراي ماهيت تبييني است، رويكرد آميخته (كمي و كيفي) در فرايندي سه¬مرحله¬اي (سنجش، تبيين و تجويز) به خدمت گرفته‌شده است. مطالعه¬ي طولي شاخص¬هاي علم و فناوري نانوي ايران و دنيا، بررسي پويايي تعاملات UIG با استفاده از روش¬هاي دقيق كمي، تبيين ابداعي تضادها و مسائل از طريق مصاحبه نيمه¬ساختاريافته با مطلعين، تحليل اسناد فناوري نانو، مطالعه 5 نمونه از شاخص¬ترين نمونه¬هاي تجاري¬سازي فناوري نانو مبتني بر TRIZ، دسته¬بندي و ترسيم شبكه تضادها و مسائل و ارائه مدلي كاركردي مبتني بر TRIZ از اقدامات انجام‌شده در اين رساله مي¬باشد. درنهايت پس از طي مسير پژوهش، بر اساس دسته¬بندي مسائل در TRIZ تعداد 37 مسئله عادي و 63 مسئله ابداعي در ميدان پژوهش شناسايي شد. مسائل ابداعي در قالب 94 تضاد فيزيكي و 130 تضاد تكنيكي مدل‌سازي شدند. بر اساس منطق شبكه تضادها و مسائل، تضادها و مسائل اولويت¬دار استخراج شدند. با توجه به فعاليت گسترده و عميق صورت پذيرفته، از حيث كاربردي نيز، قابليت استفاده از مدل¬هاي تضاد تبيين شده جهت تجويز سياست¬هاي ابداعي و ايده¬آل¬گرا مبتني بر بستر تخصصي و اجرايي موضوع وجود دارد و از سويي مدل پژوهش و تضادها و مسائل اولويت¬دار، مسير توسعه و انسجام تعامل اركان UIG در كشور (فناوري نانو) را مشخص مي¬كند. مهم¬ترين نوآوري اين رساله، استفاده از TRIZ براي تبيين تضادهاي بين سه ركن در فرايند نوآوري مي¬باشد. همچنين اين رساله زمينه مطالعات عميق تئوريك را براي توسعه راهكارهاي سياستي به‌منظور حل مسائل و تضادهاي تخصصي شناسايي‌شده، فراهم مي¬سازد. لذا حداقل زمينه¬اي براي تعريف و اجراي پژوهش¬ها و پروژه¬هاي آتي به تعداد مسائل و تضادهاي شناسايي‌شده در سطوح مختلف (اجرايي – كارشناسي ارشد و دكتري) با استفاده از نتايج پژوهش، ايجاد مي¬شود.

188726

دانشگاه علم و صنعت ايران

دكتر پيمان اخوان

مديريت سيستم و بهره وري

دكتر مصطفي جعفري