راهنماي طراحي جهت ارتقاي حس تعلق به مكان در بافت هاي تاريخي با تكيه بر خاطرات جمعي (محله سرچشمه گرگان)

كارشناسي ارشد

چكيده امروزه با كاهش بسترهاي مناسب براي رويداد وقايع شهري و تعاملات اجتماعي، از هيجانات تعلق-زاي شهروندان به محيط كاسته شده و شهرها جز بستري براي رفت و آمدهاي مكرر نيستند. در واقع كم توجهي به نقش و كاركرد خاطرات جمعي درتقويت حس تعلق ساكنان، مسائل و مشكلات جدي را سبب شده است. در نتيجه لزوم بازشناسي و به كارگيري صحيح اين مفاهيم دربرنامه ريزي و طراحي بافت¬هاي تاريخي مشهود است. به اين منظور در راستاي تعيين عوامل موثر بر ارتقاي حس تعلق به مكان در ميان اهالي محله سرچشمه و همچنين حفظ خاطرات جمعي و تقويت عوامل استنتاج شده از منظر ذهني، كاركردي و كالبدي، ابتدا با اكتشاف در نظريات انديشمندان گوناگون در زمينه حس تعلق و خاطرات جمعي، معيارها و هنجارهاي موثر بر اين دو هنجار استخراج گرديد. سپس با مطالعه نمونه¬هاي جهاني مشابه، راهكارهاي پيشنهادي و همچنين مولفه¬هاي تاثيرگذار بر هنجار حس تعلق و خاطرات جمعي تبيين گرديد. در بخش بعدي جهت تدقيق مطالعات انجام شده و دستيابي به اهداف مورد نظر، به مطالعات ميداني و سنجش وضعيت در محله سرچشمه پرداخته شد. محله سرچشمه نام يكي از محلات قديمي و تاريخي استراباد يا گرگان امروزي است. موقعيت مكاني اين محله قديمي، حد فاصل ميدان شهرداري و چهار راه ميدان مي¬باشد و مساحت تقريبي آن 9هكتار است. روش تحقيق در اين پژوهش با استفاده از پرسش¬نامه، مشاهدات ميداني، مطالعات كتابخانه¬اي و مصاحبه عميق بوده است. پس از تكميل پرسش¬نامه¬ها، نتايج حاصل با استفاده از نرم افزارهاي spss و AHPتجزيه تحليل شد و اولويت هريك از هنجارها و همچنين وضعيت هرهنجار در محله سرچشمه مشخص گرديد. دستاوردهاي مقاله نشان مي-دهد كه 5 هنجار دلبستگي به مكان، امنيت، تمايز شخصيتي، بومي¬گرايي و مراسمات و آيين¬ها از وضعيت خوبي در محله برخوردارند. با نگاه كلي بر امتيازات هنجارهاي ابعاد سه گانه ذهن، كاركرد و كالبد به اين نتيجه مي¬رسيم كه محله سرچشمه از نظر ريخت و كالبد وضعيت بهتري نسبت به دو بعد ديگر دارد. همچنين اكثر هنجارها وضعيت متوسطي در محله داشته كه در مرحله طراحي تقويت شده¬اند. از ديگر سو، بررسي¬ها نشان مي¬دهد كه 4هنجار دلبستگي به مكان، رويدادپذيري، خاطره انگيزي و مراسمات و آيين¬ها نيز داراي بيشترين اهميت براي طراحي مي¬باشند و نقش ساير عوامل به تدريج محدود¬تر مي¬شود. واژه هاي كليدي: حس مكان، حس تعلق، خاطرات جمعي، محله سرچشمه

188089

دانشگاه علم و صنعت ايران

دكتر كيومرث حبيبي

طراحي شهري

دكتر مصطفي بهزادفر