ارزيابي كارايي و ترجيح ميزباني جمعيت‌هاي مختلف گندم وحشي (Triticum boeoticum) نسبت به شته معمولي گندم Schizaphis graminum (Hem.:Aphididae)

دانشگاه ولي عصر(عج) رفسنجان

كارشناسي ارشد

پروانه چوب‌خوار پسته،Kermania pistaciella Amsel(Lep.:Tineidae)يكي از آفات مهم پسته ايران است. در حال حاضر در مديريت كنترل اين آفت استفاده از آفت‌كش‌ها بسيار رايج است.در اين پژوهش دوره ظهور حشرات كامل روي چهار رقم : اوحدي، كله‌قوچي، احمد آقايي و اكبري بررسي شد 200 شاخه به طور تصادفي در باغات حومه شرق رفسنجان علامت‌گذاري شد هر دو روز يك‌بار تعداد سوراخ خروجي لارو، تعداد پيله و تعداد سوراخ خروجي حشرات كامل شمارش و ثبت گرديد. اوج خروج لارو پروانه چوب‌خوار پسته در ارقام اوحدي، كله‌قوچي، احمدآقايي و اكبري به ترتيب، 12/1/96، 15/1/96، 15/1/96 و 15/1/96 ثبت گرديد. اوج خروج حشره كامل پروانه چوب‌خوار پسته در ارقام اوحدي، كله‌قوچي و احمد آقايي در تاريخ 25/1/96 بود در حالي كه زمان اوج خروج حشره كامل پروانه چوب‌خوار پسته در رقم اكبري در تاريخ 26/1/96 اتفاق افتاد. بنابر نتايج اين پژوهش تفاوت محسوسي در زمان رشد و نمو مراحل رشدي پروانه چوب‌خوار پسته در ميزبان‌هاي مختلف مشاهده نگرديد. جهت بررسي ميانگين خسارت روي ارقام مختلف در تيرماه و زمان برداشت پسته، 24 درخت به طور تصادفي انتخاب گرديد و از هر درخت 100 خوشه بررسي و اطلاعات مربوطه ثبت شد. نتايج نشان داد بيشترين و كمترين خسارت در تير ماه به ترتيب مربوط به رقم كله‌قوچي با 44/40 درصد و احمد آقايي با 15/34 درصد بود. بيشترين و كمترين خسارت در زمان برداشت به ترتيب در رقم كله‌قوچي با 05/55 درصد و احمدآقايي با 37/46 درصد ثبت گرديد. در دو رقم اكبري و اوحدي اختلاف معني داري بين درصد خسارت آفت در تير ماه و زمان برداشت وجود نداشت. شته سبز يا شته معمولي گندم،Schizaphis graminum ، از زيان‌آور‌ترين آفات مهم گندم است. با توجه به اهميت اقتصادي ارقام مقاوم و داشتن قابليت تلفيق بهتر با ساير روش‌هاي كنترل و نداشتن آثار تخريبي در محيط‌ زيست، استفاده از ارقام مقاوم روشي بسيار مؤثر در حفظ محصول است. اين پژوهش با هدف بررسي وجود مقاومت در 25 جمعيت گندم وحشي، Triticum boeoticum ،به شته معمولي گندم انجام شد. در آزمايش‌هاي مربوط به مطالعه كارايي، با استفاده از استريوميكروسكوپ تعداد پوره‌ها و تعداد بالغين بي‌بال و بال‌دار روي هر بوته مربوط به هر تكرار بررسي شدند. وزن خشك بوته‌هاي آزمايشي محاسبه گرديد. آزمون ترجيح ميزباني شته‌هاي بالدار روي بوته‌هاي كشت‌شده نه جمعيت انتخاب شده از آزمايش‌هاي كارايي انجام شد. مقايسه ميانگين‌ها به روش من‌ويتني نشان داد كه بيشترين تراكم شته‌هاي بال‌دار روي رقم پيشتاز و كمترين ميزان افراد بالدار روي C1 مشاهده شد. همچنين بيشترين پوره‌هاي سن يك روي رقم پيشتاز و كمترين آن روي سه ژنوتيپ C1، C3 و A6 مشاهده شد. نتايج نشان داد كه نسبت تعداد كل شته شمارش شده نسبت به وزن خشك ژنوتيپ‌هاي مختلف داراي اختلاف معني‌داري بود. كمترين ميزان اين صفت روي دو ژنوتيپ C1 و C7 مشاهده شد كه اين نتيجه بيانگر آن است كه به دليل وجود برخي متابوليت‌هاي ثانويه در اين دو ژنوتيپ سبب كاهش جمعيت شته سمي روي آن‌ها شده است.

176517

دانشگاه وليعصر رفسنجان

حشره شناسي

شهناز شهيدي نوقابي -مظفر منصوري