بررسي تطبيقي مباني تفسيري امين الخولي و علامه طباطبايي

دانشگاه ولي عصر(عج) رفسنجان

كارشناسي ارشد

در پژوهش بررسي تطبيقي مباني تفسيري امين الخولي و علامه طباطبايي به مقايسه‌ي مباني‌اي كه اين دو مفسر معاصر در امر تفسير قرآن كريم اتخاذ كرده‌اند پرداخته مي‌شود. در اين مقايسه دو مسئله بررسي مي‌شود يكي توضيح مباني تفسيري امين الخولي و علامه طباطبايي و ديگري بررسي شباهت‌ها و تفاوت‌هاي مباني اين دو مفسر. مباني تفسيري امين الخولي عبارتند از: تفسير موضوعي قرآن، مطالعه پيراموني و دروني قرآن، اهتمام به سياق آيات، اصل عدم‌ترادف در آيات قرآن كريم و بهره‌گيري از علم روان‌شناسي و جامعه‌شناسي در مطالعه و تفسير ادبي قرآن اما مباني تفسيري علامه طباطبايي عبارت هستند از: لحاظ كردن مجموعه قرآن در تفسير آيات، تفسير هماهنگ آيات با سنت معصومين، مدد خواستن از آيات ديگر براي معني آيه‌ي ديگري، توجه به سياق در تفسير قرآن به قرآن و توجه به مفردات قرآن مي‌باشد. از اين مقايسه اين نتايج گرفته مي‌شود كه علامه طباطبايي كه متأخر از امين الخولي مي‌باشد در مواردي از وي تأثير پذيرفته و داراي اشتراك هستند و هر دو به اين موارد توجه داشته‌اند مانند مباحث تفسير موضوعي قرآن كريم، ممانعت جدي از ورود اسرائيليات در تفسير و عدم‌ورود به محدوده مبهمات قرآن يعني مواردي كه به‌صورت مفصل بيان نشده‌اند، توجه به سياق آيات و تأثير قراين در تفسير قرآن، اهتمام به واژگان و مفردات قرآن كريم و توجه به معناي اوليه واژگان قرآن در زمان نزول. اما در تطبيق مباني تفسيري اين دو مفسر اين‌گونه برداشت مي‌شود كه نظرات امين الخولي و علامه طباطبايي در رابطه با تفسير داراي افتراقاتي نيز مي‌باشند ازجمله: 1- خولي معتقد است كه قرآن متني ادبي به زبان عربي است اما علامه تأكيد دارد كه متن قرآن ماورايي و معجزه است. 2- خولي بر اين باور است كه نبايد به محدوده مبهمات قرآن وارد شد اما علامه اعتقاد دارد كه بايد با آيات ديگر مبهمات را فهميد و درك كرد.3- در رابطه با تأويل نيز امين الخولي معتقد است كه بايد ظاهر قرآن را اصل دانست و تأويل ر را به حداقل رساند اما علامه طباطبايي معتقد است كه مفسر بايد از ظاهر آيات عبور كند و به باطن قرآن برسد. 4- در خصوص بهره گرفتن از روايات نيز امين الخولي بنا دارد كه روايات را بايد كنار گذاشت و آن‌ها را داخل تفسير نكرد اما علامه از روايات تفسيري كه از معصومين (ع) رسيده در تفسير خود استفاده‌ي زيادي كرده و توجه ويژه‌اي به روايات نشان داده است.

176226

دانشگاه وليعصر رفسنجان

محمد نجفي -حامد مصطفوي فرد

علوم قرآن و حديث

فرهاد زينلي نژاد