ارزيابي و مقايسه اثر بخشي مداخله شناختي – رفتاري و آموزش رواني بر كيفيت زندگي در بيماران مبتلا به سرطان كولوركتال

رشت

چكيده مقدمه و هدف: درمان رفتاري-شناختي (Cognitive Behavioral Therapy) يك رويكرد روان‌درماني است، كه احساسات ناكارآمد و رفتارها، فرايندها و مضامين شناختي ناسازگارانه را، از طريق شماري از روش‌هاي سيستماتيك، صريح و هدف‌مدار نشانه مي‌گيرد. مداخله آموزش رواني (Psychoeducation Intervention) شامل يك مطالعه بر پايه آموزش سه مرحله اي (شامل آموزش بيماري، مديريت استرس ومهارت هاي انطباقي) است. در اين مطالعه از دو روش درماني CBT و PEI در بهبود اضطراب، افسردگي و سطح كيفيت زندگي بيماران استفاده مي شود و درنهايت اثر بخشي اين دو روش با هم مقايسه ميگردد. مواد و روش ها: مطالعه حاضر يك كارآزمايي باليني به روش نمونه گيري در دسترس بر روي 24 نفر بيمار مبتلا به سرطان كولوركتال مراجعه كننده به بيمارستان رازي در بازه‌ي زماني آبان 99 لغايت اسفند 99 بود كه توسط متخصص گوارش تشخيص بيماري گذاشته شده بود. بيماران به دو گروه با مداخله CBT و PEI تقسيم شدند گروه اول به مدت 6 جلسه ي هفتگي تحت درمان گروهي CBT و گروه دوم نيز در 6 جلسه هفتگي تحت درمان گروهي PEI قرار گرفتند. تمامي شركت كنندگان در زمان پايه، پس از اتمام مداخله و 4 هفته بعد، با پرسشنامه هاي روان شناختي اضطراب و افسردگي بك و كيفيت زندگي سازمان جهاني بهداشت (WHOQOL) مورد ارزيابي قرار گرفتند. پس از جمع آوري داده ها، اطلاعات وارد نرم افزار SPSS نسخه 20 گرديده و تحليل شدند. نتايج: در نهايت 19 نفر مطالعه را به پايان رساندند. ميانگين سني شركت كنندگان در گروه مداخله CBT 79/8±7/50 و در گروه PEI 03/5±89/52 بود. ميانگين نمره اضطراب در گروه CBT قبل از مداخله با بعد از مداخله (02/0=p) و قبل از مداخله با زمان پيگيري (008/0=p) تفاوت معني داري داشتند. در گروه PEI نمره اضطراب قبل از مداخله با بعد از مداخله (01/0=p) و بعد از مداخله با زمان پيگيري (003/0=p) تفاوت معني داري داشتند. نمره افسردگي در گروه CBT قبل از مداخله با بعد از مداخله (001/0>p) و قبل از مداخله با زمان پيگيري (001/0>p) تفاوت معني داري داشتند در گروه PEI نمره افسردگي قبل از مداخله با بعد از مداخله (03/0=p) و بعد از مداخله با زمان پيگيري (01/0=p) تفاوت معني داري داشتند. نمره ي زير گروه جسمي آزمون كيفيت زندگي در گروه CBT در طي مراحل قبل مداخله، بعد مداخله و مرحله ي پيگيري تفاوت معنادار داشتند (001/0>p) ولي در گروه PEI تفاوت معنادار نبود (053/0=p). در ساير زير گروه هاي آزمون كيفيت زندگي (روانشناختي، روابط اجتماعي، محيطي)، هيچ يك از مداخلات CBT و PEI اثر بخشي معنادار نبود. تغييرات نمره اضطراب بعد از مداخله نسبت به قبل تفاوت معني داري بين دو گروه نداشته است (14/0=p). تغييرات نمره افسردگي بعد از مداخله نسبت به قبل تفاوت معني داري بين دو گروه نداشته است (12/0=p). بحث و نتيجه گيري: نتايج به دست آمده نشان داد كه: 1. هردو مداخله در كاهش علايم اضطراب و افسردگي موثر بوده اما مداخله CBT اثر ماندگارتري داشته است 2. مداخله ي CBT توانست منجر به بهبود كيفيت زندگي تنها در زيرگروه جسمي شود ولي بر ساير زيرگروه ها اثربخش نبود 3. مداخله ي PEI بر هيچ يك از زير گروه هاي كيفيت زنگي اثر بخش نبود. كليد واژه: درمان رفتاري-شناختي، درمان آموزش رواني، اضطراب، افسردگي، كيفيت زندگي

167196

علوم پزشكي گيلان