ارزيابي كمي نقش روش هاي حفاظت آب و خاك بر كاهش رواناب و فرسايش با استفاده از مدل EUROSEMدر بخشي از زير حوضه ونك از حوضه آبخيز شمالي رودخانه كارون

اصفهان: دانشگاه صنعتي اصفهان، دانشكده كشاورزي

كشاورزي

كارشناسي ارشد

جهت طراحي و ارزيابي عمليات حفاظتي در حوضه هاي آبخيز، استفاده از مدلي كه توانايي برآورد اهداف مذكور را داشته باشد، به نظر مي رسد. مدل (EUROSEMمدل اروپايي فرسايش خاك )به گونه اي ابداع شده است كه توانايي بالايي در طراحي و ارزيابي روش هاي حفاظت خاك و آب را دارد. اين مدل از نوع تك رخداد فراگير بوده و براساس فرآيند فرسايش و رسوب شبيه سازي شده است . هدف از انجام اين تحقيق بررسي نقش روش هاي مختلف حفاظت خاك و آب بر كاهش رواناب و فرسايش با استفاده از مدل EUROSEMمي باشد. منطقه مورد مطالعه بخشي از زير حوضه ونك واقع در آبخيز شمالي رود كارون مي باشد. به منظور جمع آوري داده هاي مشاهده اي، چهار پلات در حوضه مورد مطالعه انتخاب شده و رواناب و رسوب خروجي از هريك از آنها در فواصل زماني مشخص براي چند رخداد جمع آوري گرديد. بر روي پارامترهاي ورودي مدل ،سه عمل پارامتريزاسيون ، واسنجي و اعتبار سازي صورت گرفت . نتايج عمل واسنجي نشان داد كه بهترين واسنجي هيدروگراف ها با كاهش هدايت هيدروليكي اشباع خاك )FMIN(و كاهش حركت مويينگي خالص موثر )G(و بهترين واسنجي منحني هاي رسوب با افزايش ضريب زبري مانينگ شياري )RILMIN(و ضريب زبري مانينگ بين شياري )INRILMIN(و افزايش چسبندگي ذرات خاك )COH(صورت گرفت . نتايج اعتبارسازي نشان داد كه مدل ميزان كل رواناب ، فرسايش و رسوب و شدت اوج رواناب را به خوبي شبيه سازي مي كند. شبيه سازي روش هاي مختلف حفاظت خاك و آب نشان داد كه مبارزه مكانيكي و بيولوژيك ، هر دو باعث شدند تا در مقدار كل رواناب ، فرسايش و رسوب ، اوج شدت رواناب و زمان رسيدن به اوج رواناب اختلاف معني داري با شاهد ايجاد گردد. عمليات مكانيكي با كاهش سرعت رواناب از مقدار رسوب خروجي از حوضه به مقدار قابل توجهي كاسته است اما علي رغم اين كه با كاهش شيب به رواناب فرصت بيشتري براي نفوذ به خاك داده است ، در مجموع تنها 8تا10 درصد رواناب كاسته شده است و اين به دليل تجمع رسوبات ريز دانه مارني در پشت بندهاست كه هدايت هيدروليكي پاييني دارند. در مجموع ، مبارزه بيولوژيك با حركت به سمت يك اكوسيستم پايدار، نسبت به عمليات مكانيكي در حوضه بسيار موفق تر عمل كرده است ، به طوري كه علاوه بر كاهش مقدار رسوب خروجي از حوضه ، حجم رواناب را 60تا80 درصد كاسته است . نتايج نشان داد كه در بارندگي هاي طولاني مدت و تركيبي ، توانائي مدل در شبيه سازي روش هاي حفاظتي كاهش مي يابد

15034

زراعت

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان

محمدعلي حاج عباسي

حميدرضا كريم زاده، اسماعيل لندي

احمد جلاليان، بهزاد قرباني